Begeleiding restauratie stadsmuur Harderwijk

Gelders Genootschap heeft gemeente Harderwijk de afgelopen jaren op bouwhistorisch en restauratie-technisch gebied bijgestaan bij de restauratie van de stadsmuur, misschien wel de belangrijkste cultuurhistorische parel van de stad. Grote stukken middeleeuwse stadsmuur, zoals de indrukwekkende muur aan de ‘zeezijde’, zijn door de gemeente met veel zorg en aandacht gerestaureerd.

In het najaar van 2011 is het muurdeel direct ten oosten van de (voormalige) Smeepoort onder handen genomen. Na de restauratie van 1969, was het ook hier inmiddels tijd geworden voor uitgebreid groot onderhoud.

Net als bij restauratie van de vorige delen van de stadsmuur, hebben de opdrachtgever, de architect en de aannemer het werk uiteraard goed voorbereid. Toch is de ervaring dat er lopende het werk beslissingen worden genomen die directe gevolgen hebben voor de kwaliteit van het historisch object, of de beleving daarvan. Daarnaast is in het verleden gebleken dat juist tijdens een restauratie bouwhistorisch interessante zaken te voorschijn komen, die de kennis over de bouwhistorie van de stadsmuur kunnen uitbreiden, aanvullen of bevestigen. Om die reden is het in Harderwijk inmiddels een goede gewoonte om tijdens de werkzaamheden aan de stadsmuur een gespecialiseerd bouwhistoricus mee te laten kijken naar de vondsten en vorderingen.

 

De bouwhistorische begeleiding heeft voornamelijk bestaan uit een tweewekelijks bezoek aan de bouwplaats. Tijdens deze bezoeken zijn, samen met de gemeente, de restauratie-architect en de uitvoerder, de lopende zaken besproken. Steeds werden de bouwhistorische en restauratie-technische zaken van de afgelopen weken behandeld en werd vooruit gekeken naar de volgende twee weken. Voor eventuele vraagstukken in dit kader zijn steeds in goed overleg oplossingen gevonden, waarna deze met zorg en aandacht zijn uitgevoerd, respectievelijk begeleid, door Arend van der Weerd (Hulshof Bouw, uitvoerder) en Hau Kit Yu (TAK-architecten, restauratie-architect).

 

Gelders Genootschap heeft naast de bouwhistorische en restauratie-technische begeleiding ‘op de steiger’,  ook enig onderzoek gedaan naar de bouwgeschiedenis van de muur. Met name het archiefonderzoek naar de restauratie uit 1969 heeft interessante informatie opgeleverd.

Het algemene beeld dat bestond van de restauratie uit 1969 was dat hierbij veel historische gegevens verloren zijn gegaan en dat er een soort ‘fantasiegeschiedenis’ voor in de plaats is gekomen. Aangezien de gemaakte keuzen bij de reconstructies in 1969 niet zijn vastgelegd in een bouwhistorisch onderzoeksrapport, leek het aanvankelijk erg lastig om de ‘historische betrouwbaarheid’ van de restauratie c.q. reconstructie uit 1969 te verifiëren. Gelukkig is tijdens bij het nu uitgevoerde onderzoek een uitgebreide fotoreportage aangetroffen die in 1969 tijdens de werkzaamheden is gemaakt. Uit deze foto’s blijkt dat de reconstructies wel degelijk zijn uitgevoerd op basis van aangetroffen bouwsporen. Van ‘verzinnen’ lijkt, in ieder geval voor wat betreft de grote lijnen,  geen sprake te zijn.

Een verslag van de bouwhistorische begeleiding en het gedane onderzoek zijn door Gelders Genootschap vastgelegd in een rapportage. In dit rapport wordt het beeld van de restauratie uit 1969 genuanceerd en worden de keuzen die bij de restauratie van 2011 zijn gemaakt bouwhistorisch en restauratie-technisch onderbouwd.

 

Wilt u meer weten over bouwhistorische en restauratie-technische begeleiding en/of bouwhistorisch onderzoek door Gelders Genootschap? Neemt u dan contact op met Boukje Overbeek