Nieuwe aandacht voor het Gelderse erfgoed: een aanvulling op de monumentenlijst in Putten

Hoe koester je als gemeente de eigen identiteit en geschiedenis? En hoe kan je deze versterken? Behoud van cultureel erfgoed speelt hierbij een cruciale rol. Het Gelders Genootschap helpt gemeenten bij de aanwijzing van nieuwe objecten. Dit doen we door redengevende beschrijvingen te maken, te actualiseren of aan te passen. Een redengevende beschrijving is de basis voor elk monument en beschrijft nauwkeurig alle aanwezige waarden van een object. Door monumenten aan te wijzen dragen we bij aan bescherming en behoud van een herkenbare identiteit van een plek. Zo zorgen we ervoor dat Gelderland een aantrekkelijke plek blijft om te wonen, werken en recreëren.

Puttens erfgoed
Jarenlang was de aandacht voor cultureel erfgoed in de gemeente Putten beperkt, maar met de komst van het erfgoedbeleid 2024-2028 is er een omslag gemaakt. Erfgoed wordt hierdoor ook binnen de gemeente steeds beter op de kaart gezet. Zo zijn er bijvoorbeeld meer uren beschikbaar gekomen voor een vaste erfgoedambtenaar en worden er meer erfgoedprojecten opgepakt. Ook de monumentenlijst wordt geüpdatet waarvoor het Gelders Genootschap het onderzoek uitvoert. 

Wethouder Sander van Nieuwenhuizen stelt in een interview met De Puttenaer.nl het volgende: 

“Putten kent een rijke geschiedenis. Panden zoals het stationsgebouw herinneren ons daaraan. In onze gemeente zijn nog relatief weinig historische gebouwen beschermd. Daarom werken we aan het uitbreiden van onze monumentenlijst. Zo zetten we in op het behoud van ons Puttens erfgoed.”

Dat er zo weinig historische gebouwen beschermd zijn in Putten komt doordat in het verleden een monument alleen aangewezen kon worden wanneer de eigenaren van het pand instemden met de aanwijzing. Sinds het nieuwe erfgoedbeleid is deze regel komen te vervallen waardoor de gemeente zelf een pand kan beschermen tegen sloop of ingrijpende wijzigingen. Op deze manier heeft de gemeente meer grip op het behoud van de eigen identiteit.

Update monumentenlijst
Door verschillende ontwikkelingen in het centrum van Putten en de komst van veel nieuwbouw, staat het dorpse karakter van Putten onder druk. Daarom is er bij de update van de Puttense monumentenlijst besloten om eerst te focussen op bescherming van karakteristieke panden in het centrum. Binnen het gemeentehuis bestond al een lijst met karakteristieke bebouwing zonder beschermde status welke als uitgangspunt is genomen voor het onderzoek. Deze lijst dateerde echter uit de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw en sindsdien is er niet meer zorgvuldig naar gekeken. Veel panden hebben sinds de jaren negentig de nodige wijzigingen ondergaan. In overleg met de gemeente heeft het Gelders Genootschap daarom eerst een quickscan uitgevoerd naar een veertigtal karakteristieke panden die op deze lijst staan. 

Aan de hand van deze quickscan is het vervolgonderzoek ingezet. Gelders Genootschap heeft voor een dertigtal objecten een redengevende beschrijving opgesteld op basis van o.a. archiefonderzoek en een locatiebezoek. De uitkomst is een rapportage van de aanwezige waarden, die op basis van de architectuurhistorische, stedenbouwkundige en cultuurhistorische waarden worden uitgewerkt. De redengevende beschrijvingen zijn de grondslag voor een eventuele bescherming als monument of beeldbepalend pand en het vormt als het ware het startsein voor een gemeentelijke aanwijzingsprocedure.

Stationsgebouw Putten
Het onderzoek naar de karakteristieke bebouwing in het centrum van Putten is bijna afgerond. Enkele panden zijn ondertussen al aangewezen als gemeentelijk monument. Een van deze objecten is het stationsgebouw in Putten. Het gebouw, dat in de stijl van de Nieuwe Haagse School is ontworpen, is afkomstig uit 1929-1930 naar ontwerp van architect H.G.J. Schelling. Het pand is uitgevoerd met zorgvuldige detaillering in vormentaal en ritmiek waarbij o.a. de gaaf bewaard gebleven verhoudingen en ruimtelijkheid van bijzondere waarde is. Het pand herinnert bovendien aan het oorlogsverleden van Putten. Mannen werden hier op 2 oktober 1944 weggevoerd na de Razzia van Putten. Ze werden per trein via Kamp Amersfoort naar Duitsland vervoerd. Door de aanwijzing is het stationsgebouw, met de gekoppelde verhalen, veilig gesteld voor de toekomst.

Door de aanwijzingen het mogelijk om de Puttense identiteit verder te koesteren. Zo blijft de kwaliteit van de leefomgeving geborgd!