Terugblik: Bijeenkomst ‘Religieus Erfgoed, de volgende stap!
Op donderdag 9 oktober organiseerden we vanuit het Samenwerkingsverband Cultuurhistorie Gelderland (SCG) een inspirerende bijeenkomst over de toekomst van religieus erfgoed. Met vertegenwoordigers van gemeenten, kerkeigenaren, erfgoedorganisaties en andere betrokkenen keken we naar de uitdagingen én kansen rondom het behoud en de herbestemming van religieus erfgoed in Gelderland.
Urgentie neemt toe
De middag begon met een reflectie op de actuele situatie: door toenemende ontkerkelijking komt er de komende jaren een grote hoeveelheid kerkgebouwen leeg te staan. In de Achterhoek is dit al duidelijk zichtbaar. Zo zullen binnen de parochie van de Twaalf Apostelen in Zutphen maar liefst elf van de dertien kerken aan de eredienst worden onttrokken. Gelderse gemeenten staan dan ook voor omvangrijke restauratie- en herbestemmingsopgaven.
In gesprek met partners
Tijdens het eerste deel van het programma gingen we in gesprek met drie sprekers over de wijze waarop hun organisaties omgaan met de toekomst van religieus erfgoed.
- Arjen Woudenberg (Gelderse Kerken) vertelde over het religieus vastgoed in beheer van Gelderse Kerken, de ondersteuning bij onderhoud en restauratie, en de dilemma’s rondom herbestemming: Hoe waarborg je continuïteit? Kun je alle kerken op dezelfde manier benaderen? En hoe ga je om met waardevolle interieurelementen?
- Henk Hoogveen (Provincie Gelderland) lichtte toe waarom religieus erfgoed een provinciale prioriteit is. Hij gaf voorbeelden van hoe de provincie inzet op toekomstbestendigheid, onder meer door verbinding te zoeken met bredere maatschappelijke opgaven. Het Transformatiefestival Achterhoek van afgelopen juli werd hierbij als inspirerend voorbeeld genoemd.
- Sjoerd Jansen (Stichting Martinuskerk Etten) sloot dit onderdeel af met een praktijkverhaal over het transformatieproces van de H. Martinuskerk in Etten – een aansprekend voorbeeld van hoe herbestemming in de praktijk vorm krijgt.
Handreiking en casusspel
In het tweede deel van de middag presenteerden Lilian Grootswagers (Erfgoed Nu) en Mathilde Waalders (Gelders Genootschap) de Handreiking Religieus Erfgoed in Beweging. Deze publicatie biedt gemeenten concrete handvatten en 44 inspirerende voorbeelden uit het hele land. De handreiking gaat onder meer in op communicatie, duurzaamheid en het samenwerken over beleidsdomeinen heen.
De middag werd afgesloten met een interactieve casus over de herbestemming van een dorpskerk. Deelnemers namen bewust een andere rol aan dan hun eigen, om zo met een frisse blik te kijken naar de opgave én elkaar. Dit om elkaar uit te dagen vanuit een ander domein naar religieus erfgoed te kijken, maar ook om met elkaar in beeld te krijgen waar nu de knelpunten liggen in het proces. Het spel was niet alleen erg leuk om te spelen, maar maakte ook heel inzichtelijk hoe complex het proces rondom transformatie van religieus erfgoed is. Dit niet alleen omdat er veel stakeholders zijn, maar ook omdat er veel belangen spelen en niet iedereen altijd even goed weet waar het proces precies begint, en bij wie.
Samen verder
De bijeenkomst maakte duidelijk: religieus erfgoed is volop in beweging, en samenwerking en domeinoverstijgend denken is essentieel. Alleen samen kunnen we zorgen voor passende, duurzame en gedragen oplossingen voor onze kerkgebouwen. Deze bijeenkomst was een mooie stap in die richting.
