Project in de Kijker: Unieke ontwikkeling op voormalig GGZ-terrein Veldwijk, Ermelo

Waar ooit de geestelijke gezondheidszorg centraal stond op het landgoed Veldwijk is aan de hand van een structuurvisie (2018) , een masterplan (2019) met ontwikkelstrategie, ruimtelijke kaders en een beeldkwaliteitsplan het landgoed toekomst bestendig gemaakt door ambulante zorg te combineren met verschillende vormen van wonen. Het Gelders Genootschap is bij al die fases van ontwikkeling betrokken geweest. 

Van gesloten setting naar open en bosrijke woonomgeving
Landgoed Veldwiik kent een lange bestaansgeschiedenis. Naast de kenmerkende interbellum gebouwen werd, met name na de tweede wereldoorlog, een aantal nieuwe zorgpaviljoens aan het park toegevoegd. Deze paviljoens werden gerealiseerd in de toen heersende tijdgeest; een naoorlogs bebouwingsbeeld en minder compact (grotere footprint en minder hoog) dan de vooroorlogse interbellum bebouwing. In de afgelopen jaren zijn er diverse van deze paviljoens gesloopt. Dat was om meerdere redenen. Ze voldeden niet meer aan de zorg- en bruikbaarheidseisen of het gebouwonderhoud werd domweg te kostbaar. Daarnaast leidde de gedachte om cliënten meer buiten de instelling te laten wonen en in de samenleving te integreren ertoe dat veel van deze gebouwen overbodig werden. 
Ook nu de  gezondheidszorg in hoog tempo verandert door wet- en regelgeving of andere eisen van financiers is de hedendaagse vastgoed strategie van GGZ centraal gericht op een pragmatische en adaptieve benadering waarin ook ‘gewone’ vormen van wonen op het landgoed mogelijk zijn gemaakt.

Ruimtelijk kader met oog voor kwaliteit
In de ontwikkelfase heeft het Gelders Genootschap steeds nauw samengewerkt met partijen als Arcadis, Vollmer en Partners en de gemeente. Want hoe ga je als zorgpartij maar ook als gemeente om met behoud van die bijzondere park kwaliteiten het 19de -eeuwse bebouwingsbeeld als er moderne nieuwbouw wordt toegevoegd. En welke impact heeft de aanleg van wegen en voetpaden op de  het bosrijke landgoed? Visievormende kaders zoals de ruimtelijke visie, de structuurvisie, het masterplan en het Beeldkwaliteitsplan geven hieraan op korte- en lange termijn houvast en richting en zijn ook concrete toetsingskader voor de commissie omgevingskwaliteit.

Beeldkwaliteit per deelgebied
Buro MA.AN heeft in samenspraak met de commissie omgevingskwaliteit per deelgebied een beeldkwaliteit vastgelegd. Aan de hand van voorbeelden en concrete toetsingscriteria als kap vorm, kleurstelling en detaillering maar ook op welke wijze de overgangen van privé naar openbaar zijn vormgegeven is per gebied gekeken op welke wijze gebouw en landschap elkaar versterken. Het open veld, De kwekerij en de Wasserij zijn dan ook deelgebieden geworden met een eigen signatuur.

Tender
De ontwikkel combinatie NCB projecten, Bouwbedrijf van der Kolk en Mix Architectuur wonnen de door de gemeente uitgezette prijsvraag. Met het plan ‘Slingerpark’ worden straks in circa 100 woningen gebouwd. De helft daarvan bestaat uit het sociale segment en betaalbare midden segment. Daarnaast worden er grondgebonden woningen en appartementen in verschillende prijscategorieën gebouwd, waardoor er een mooie diversiteit aan woningen ontstaat.
De grondige gebiedsanalyse, de architectonische kwaliteit en de manier waarop een hedendaagse vertaling is gemaakt van de kenmerkende 19de -eeuwse architectuur en detaillering van de oude zorggebouwen waren overtuigende redenen om voor deze combinatie te kiezen. 

Voltallige commissie Omgevingskwaliteit
Het is gebruikelijk om bij ontwikkelingen als deze, vanwege de relevantie, omvang en complexiteit ook de voltallige commissie te betrekken bij de advisering. In Ermelo bestaat de commissie uit externe deskundigen die actief zijn in de vakgebieden stedenbouw, architectuur en landschap. 
De commissie was vol lof over hoe de architect aan de hand van schetsen tot heldere gebouwvisie is gekomen en hoe de nieuwbouw het groene raamwerk en de 19de -eeuwse bebouwing van het landgoed gaat versterken. Enerzijds door terughoudend te zijn in kleurgebruik, anderzijds expressief is in plasticiteit. Terughoudend en expressief door ambachtelijk detaillering van verdiepings- en dak banden van o.a. de appartementen waardoor een krachtig en grafisch lijnenspel ontstaat. 
Deze benadering is consequent doorgevoerd in de grondgebonden woningen en overige woonbebouwing. Hoewel in het beeldkwaliteiten plan onderscheid is gemaakt tussen de verschillende deelgebieden was de commissie unaniem in haar oordeel: 
de wijze waarop de verschillende woongebouwen vanuit eigenheid en eenheid zijn uitgewerkt, aansluitend op cultuur historische waarde van gebouw en landschap. Ze zijn een hedendaags narratief wat ook zo kenmerkend is voor de ontwikkeling van het landgoed. De gebouwen vertellen iets over de plek waar ze staan en verbinden de groene ruimte waardoor een unieke beleving woon beleving ontstaat.

Als vaste adviseur van de gemeente ben ik trots op de wijze waarop we steeds hebben kunnen bijdragen aan de ontwikkel- en toetsingskaders voor dit mooie landgoed. Nu dat de bouw is gestart verheug ik me op de gereed melding. Want het is altijd bijzonder om te ervaren hoe een schets en technische tekening waarheid en bijdraagt aan een nieuw stukje stad.