Verdichtingsstudie gemeente Rheden

De gemeente Rheden staat voor een aanzienlijke woningbouwopgave. Uitgangspunt hierbij is dat nieuwe woningen binnen de bestaande dorpskernen worden gebouwd en niet in het buitengebied, zodat waardevolle natuur en landschappen behouden blijven. Daarom zet de gemeente in op verdichting: het efficiënter benutten van de beschikbare ruimte binnen de dorpen. 

Om hieraan sturing te kunnen geven is aan Gelders Genootschap gevraagd hier een studie naar te verrichten, om te komen tot een afwegingskader waarmee initiatieven op een gestructureerde manier ambtelijk kunnen worden beoordeeld. Hiermee kan de gemeente een transparante, deskundige en integrale afweging maken. 

Zet in op meerwaarde!
Belangrijkste pijler van de studie is dat verdichting niet alleen een bijdrage kan leveren voor de woningbouwopgave, maar ook kansen kan bieden om de ruimtelijke kwaliteit te versterken. Door verdichting te koppelen aan de verbetering van de openbare ruimte, vergroening, functiemenging en kwalitatief hoogwaardige architectuur kan worden gewerkt aan een gezonde, veilige en aantrekkelijke fysieke leefomgeving. Daarmee draagt verdichting bij aan een goede omgevingskwaliteit en aan de maatschappelijke doelen van de Omgevingswet. Verdichting wordt dan benut als kans om dorpen aantrekkelijker, toekomstbestendiger en veerkrachtiger te maken.

Dit betekent dat ontwikkelingen niet alleen woningen toevoegen, maar ook kan bijdragen aan:

• een versterking van de ruimtelijke kwaliteit;
• het in stand houden van erfgoed;
• een verrijking van het voorzieningenaanbod;
• een inclusieve en toegankelijke leefomgeving;
• de duurzaamheids- en klimaatdoelstellingen van de gemeente.

Verdichting wordt daarmee geen doel op zich, maar een middel om de kwaliteit van de dorpen te behouden en te versterken. Om deze meerwaarde te realiseren zijn vier belangrijke ambities geformuleerd. 

Ten eerste moeten de kernkwaliteiten en identiteit van de dorpen worden gerespecteerd en versterkt. Ten tweede moet verdichting leiden tot een betere omgevingskwaliteit. Ten derde moet de beschikbare ruimte efficiënt worden benut door functies zoals wonen, voorzieningen en bedrijvigheid te combineren. Ten slotte mag verdichting niet ten koste gaan van de leefbaarheid van woonbuurten; aspecten als parkeren, verkeer, privacy, groen en sociale veiligheid blijven belangrijk.

Verdichtingsvormen en schaalniveaus
Er worden verschillende vormen van verdichting beschreven, zoals inbreiding op open plekken, optoppen van bestaande gebouwen, aanplakken van nieuwe woningen aan bestaande bouwblokken, sloop en nieuwbouw, gebiedstransformatie, herbestemming van panden, woningsplitsing, wonen boven winkels (functionele verdichting) en hoger bouwen. De gevolgen van deze ingrepen kunnen, afhankelijk van hun ruimtelijke impact, plaatsvinden op gebouwniveau, buurtniveau of gebiedsniveau. Zo is de ruimtelijke impact bij transformatie van een kantoorgebouw naar wonen van een andere aard dan herstructurering van een gebied waarbij het aanzien en de beleving van het dorp en directe omgeving verandert.

Waar kansen liggen voor verdichting
De studie besteedt tevens aandacht aan de typen locaties die met name kansen bieden voor verdichting in het kader van de woningbouwopgave. Daar waar de beschikbare ruimte momenteel relatief extensief wordt gebruikt of waar functies op termijn kunnen veranderen of verdwijnen als gevolg van maatschappelijke ontwikkelingen. Hoewel dergelijke locaties vaak beperkt van omvang zijn, kunnen zij gezamenlijk een substantiële bijdrage leveren aan de woningbouwopgave. Tegelijkertijd bieden zij kansen om de beschikbare ruimte efficiënter te benutten en de ruimtelijke kwaliteit van de kern te versterken. 

Spelregels voor verdichten
De spelregels voor verdichten vormen tot slot het afwegingskader voor nieuwe ontwikkelingen. Zij waarborgen dat woningbouw niet alleen leidt tot meer woningen, maar tevens bijdraagt aan aantrekkelijke, leefbare en toekomstbestendige dorpen.