Watermolenlandschappen van Gelderland

Gelderse Erfgoed Alliantie partners werken samen aan opgaveschets

Opgaveschets
Watermolenlandschappen vormen een bijzonder stuk erfgoed. Tegelijkertijd hebben de Gelderse watermolens en watermolenlandschappen te maken hebben met complexe uitdagingen, zoals ruimtelijke druk, droogte, waterverdeling, Natura2000, Kaderrichtlijn Water, natuuropgaven, klimaatadaptatie, en restauratie en behoud van erfgoedwaarden. Daarom werken we samen met de partners van de Gelderse Erfgoed Alliantie aan het maken van een opgaveschets voor de Watermolenlandschappen. 

Door een beter begrip van de totstandkoming, ontwikkeling, werking, vormgeving en transformatie van watermolenlandschappen krijgen we beter zicht op mogelijkheden en beperkingen bij hedendaags behoud en ontwikkeling in onze ruimere Gelderse leefomgeving. Zo houden we ons erfgoed levend en van betekenis voor de opgaven van nu en morgen zoals klimaatverandering en de omgang met een teveel of tekort aan water.

Op 22 april a.s. organiseren we een participatiebijeenkomst waarbij we met direct betrokkenen in beeld brengen welke karakteristieken, opgaven en kansen er zijn voor de verschillende watermolenlandschappen in Gelderland (op ensemble- en systeemniveau, zowel materieel als immaterieel).

Watermolenlandschappen in Gelderland
In Gelderland hebben zo’n 215 watermolens (door water aangedreven molens) gestaan, waarvan nog 25 bestaand. Daarnaast zijn in het huidige landschap nog veel restanten te vinden van molenplaatsen, maar ook stuwen, molenvijvers en sloten. Watermolens zijn in het verleden gebouwd op logische plekken in het landschap, langs een beek, kwelbeek of een door de mens gegraven sprengbeek. Een watermolen was vaak onderdeel van een groter ruimtelijk ensemble, zoals een dorp, klooster of landgoed. We kijken ook naar de gemeenschappen uit verleden en heden die vorm hebben gegeven aan dit landschap. 

In Gelderland onderscheiden we drie typen watermolen(landschappen): 

1. Watermolens langs sprengenbeken in het stuwwallandschap van Veluwe, Rijk van Nijmegen en Montferland
2. Watermolens langs (van oorsprong) natuurlijke beken en kleine rivieren, met name in Achterhoek, Liemers en Gelderse Vallei
3. Watermolens in oude steden, zoals Arnhem, Zutphen, Doesburg en Borculo, waarbij een overgang waarneembaar is van beek naar stadsgracht naar rivier.

Gelderse Erfgoed Alliantie
De Gelderse Erfgoed Alliantie partners werken samen aan een toekomstbestendige erfgoedsector die goed voorbereid is op de opgaven die op haar afkomen. De GEA wordt gevormd door: Provincie Gelderland, Gelders Genootschap, Geldersch Landschap & Kasteelen, Molenfederatie Gelderland, Erfgoed Gelderland, Monumentenwacht Gelderland, Gelders Restauratiecentrum en Stichting Gelderse Kerken.

Meer weten? Stuur een mail naar kwartiermaker, prof. dr. Elyze Storms-Smeets, e.storms@geldersgenootschap.nl