Werksessies Omgeving van het Monument
In het definitieve Omgevingsplan, die gemeenten vooralsnog voor 2032 moeten vaststellen, dient rekening te worden gehouden met de omgeving van het monument. Dit staat opgenomen in de Instructieregels van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). Om gemeenten op weg te helpen organiseert het Gelders Genootschap sinds vorige maand bijna elke week werksessies. De bedoeling is dat gemeenten die meedoen zelf een intern projectteam hebben, zodat ze na de werksessie goed kunnen starten.
De eerste werksessies
Ondertussen zijn er al in verschillende gemeenten werksessies georganiseerd, zoals Winterswijk en Lingewaard maar ook gemeenten Arnhem en Zutphen hebben een start gemaakt. Tijdens de sessies probeert het projectteam van het Gelders Genootschap gemeenten op weg te helpen met het regelen van de omgeving van hun monumenten in het definitieve Omgevingsplan. Dit doen ze aan de hand van het Stappenplan van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), maar ook specifieke casussen die de gemeente aanlevert. Elke gemeente levert weer andere discussiepunten op, wat het voor iedereen een interessant leerproces maakt!
De eerste werksessies waren met gemeenten die over het algemeen al redelijk goed inzicht hebben in hun bestaande beleid en monumentenbestand. Hierdoor kan tijdens de sessies vaak al meer worden geanalyseerd wat mogelijke oplossingen zijn voor de gemeente. Denk hierbij aan het gebruikmaken van de bestaande contouren van welstandsgebieden of beschermde stads- of dorpsgezichten. Soms zijn kleine aanpassingen aan bestaand beleid of regels al voldoende om de omgeving van veel monumenten te beschermen. De monumenten die daarbuiten vallen kunnen dan met maatwerk, of met een standaard zonering worden meegenomen. Alhoewel maatwerk om iets meer verdieping vraagt, is dit wel de mooiste oplossing voor bijzondere monumenten. Hiermee oefenen we dan ook tijdens de werksessies. Veel gemeenten vinden het lastig dat ze zelf de keuze mogen maken tussen maatwerk en een standaardoplossing, hierbij is kritisch kijken naar de interne capaciteit natuurlijk ook belangrijk.
De eerste lessen
Na de eerste werksessies vallen twee dingen op die voor elke gemeente belangrijk zijn. Wat allereerst belangrijk is om de basis op orde te hebben. Het gaat dan om het monumentenbestand, de vertaling naar een kaart en vervolgens het reeds aanwezige beleid, idealiter ook op dezelfde kaart. Als je ziet dat de meeste monumenten in een zwaar welstandsregime liggen, dan kun je vaak met een kleine aanpassing van de regels gebruik maken van deze bestaande contouren. Ook voor monumenten in beschermde gezichten is soms al voldoende geregeld. Door je huidige beleid goed in kaart te brengen krijg je ook goed inzicht in waar misschien nog iets meer geregeld moet worden.
Een integraal team is daarnaast belangrijk om niet te verdrinken in de inhoud. Vaak willen erfgoedambtenaren heel veel beschermen, maar weten ze niet zo goed hoe dat kan. Planologen en planjuristen hebben hier vaak een veel beter beeld van. Ook kunnen ze je scherp houden: als je echt de omgeving zelf wil beschermen is de aanduiding “omgeving van het monument” waarschijnlijk niet de juiste oplossing! Tijdens de werksessies wordt de nuttige bijdrage van planjuristen, maar ook medewerkers landschap en stedenbouw, vaak opgemerkt. Zoek deze samenwerking dus vooral op tijdens het proces.
Vervolg
De laatste werksessies staan gepland in de maand november. Afsluitend wordt nog een bijeenkomst georganiseerd voor gemeenten die nog geen werksessie hebben kunnen volgen, bijvoorbeeld omdat ze nog niet ver genoeg waren, of omdat ze net te laat waren met aanmelden. Tijdens deze bijeenkomst zal het projectteam lessen delen die het heeft gehaald uit de werksessies met gemeenten die al wat verder zijn. Bijbehorend zal een beknopte rapportage worden toegestuurd naar alle geïnteresseerde gemeenten. Heb je interesse om aan te sluiten bij deze afsluitende bijeenkomst? Stuur dan een mail naar info@geldersgenootschap.nl!
