Inspirerende Kennisdag in Harderwijk

“Door goed te begrijpen waar we vandaan komen, kunnen we goed onderbouwd besluiten waar we heen willen”

Harderwijk was een perfecte gastlocatie voor het thema van de Kennisdag die Gelders Genootschap op 30 oktober organiseerde. De Hanzestad heeft een rijke geschiedenis én is volop in ontwikkeling. Dat leverde mooie input op voor een mini-cursus Landschap & Stedenbouw en voor inspirerende excursies door de historische binnenstad, de nieuwe woonwijk Waterfront ernaast en langs Post ’65-erfgoed. Met zicht op het verleden, kregen de Kennisdagbezoekers zo een verfrissende blik op de toekomst.

Beleidsmedewerkers en bestuurders van Gelderse gemeenten, de lokale historische vereniging, adviseurs van Gelders Genootschap: de circa tachtig bezoekers van de Kennisdag kregen vanuit verschillende perspectieven aangereikt hoe je kunt leren van het verleden om de vraagstukken van nu aan te pakken.

Wethouder Martijn Pijnenburg – ook bestuurslid van Gelders Genootschap – trapte de dag af. “Wij vieren in 2031 dat we 800 jaar geleden stadsrechten kregen en zijn dan ook gastlocatie van de internationale Hanzedagen”, vertelde hij. “Ik ben al fan van Harderwijk, hopelijk leveren deze evenementen meer fans en ambassadeurs op, net als de Kennisdag vandaag.”

Doorbouwen op historische kennis
In de prachtige Catharinakapel gaf historisch geograaf en landschapshistoricus professor doctor Elyze Storms-Smeets van Gelders Genootschap een inkijk in eerder of lopend onderzoek naar geschiedenis, landschap en erfgoed. Elyze werd dit jaar geïnstalleerd als bijzonder hoogleraar Cultuurgeschiedenis aan de Radboud Universiteit.

Aan de hand van verschillende voorbeelden maakte Elyze duidelijk hoe historisch onderzoek een prachtige basis is voor oplossingen voor de ruimtelijke en maatschappelijke vraagstukken van nu, zoals klimaatadaptatie, landbouwtransitie, inclusieve participatie, natuurbescherming en stedelijke groei.

Neem ‘water’. Niet alleen waterveiligheid is een probleem, maar ook droogte. Landschapsgeschiedenis opdiepen uit historische kaarten, veldwerk en de verhalen van mensen over leven met het water, hun eerdere oplossingen, beleving, watergebruik en waterrampen: dat geeft allemaal inzicht in hoe we ons nu kunnen aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering.

In het Noord-Limburgse Well bijvoorbeeld, leverde dit mooie samenhangende systeemoplossingen op voor bescherming voor inwoners, natuur en erfgoed tegen hoogwater. “We kunnen leren van het verleden, maar moeten niet kopiëren”, onderstreepte Elyze. “Door goed te begrijpen waar we vandaan komen, kunnen we goed onderbouwd besluiten waar we heen willen.”

In haar werk spelen inclusiviteit en ‘meerstemmigheid’ altijd een belangrijke rol, vertelde Elyze ook. “Erfgoed is van iedereen”, vatte zij kort samen. Dat komt ook naar voren bij het onderzoek naar monumentale bomen in Gelderland. Door het verhaal van de herkomst van bijzondere uitheemse bomen in beeld te brengen, krijgt ook de sociale, culturele en koloniale geschiedenis meer betekenis voor meer mensen in Gelderland.

Harderwijk verkennen
Met een rugzak vol actuele (onderzoek)kennis, gingen de bezoekers wandelend of fietsend Harderwijk in.

Langs het Waterfront was te zien hoe Harderwijk een vervuild en verouderd havengebied omtoverde in een nieuwe, aantrekkelijke kustlijn met een nieuwe stadsboulevard met jachthaven en stadsstrand. Er komen 1900 woningen in verschillende deelgebieden die allemaal een eigen karakter krijgen.

Een andere groep fietste langs Post ’65-erfgoed. Gelders Genootschap inventariseerde voor de gemeente waardevolle objecten, complexen en structuren uit de periode na 1965. Adviseurs vertelden welke kwaliteiten dit erfgoed bezit en welke verhalen erachter schuilgaan.

Een derde groep zag al wandelend door de historische binnenstad de rijke geschiedenis van dichtbij. Erfgoedambtenaar van Harderwijk Marc Bouw en bouwhistorici van Gelders Genootschap vertelden hoe bouwhistorisch onderzoek helpt om de geschiedenis te begrijpen en hoe dat bijdraagt aan gerichte keuzes voor herbestemming en verduurzaming van monumenten.

Klik hier om de volledige terugblik van de excursies te lezen!