Een groen en herkenbaar dorpshart voor Druten.

In het hart van Druten, op een terrein dat jarenlang braak lag, komt een nieuwe woonbuurt. Een bijzondere ontwikkeling. Niet alleen door de combinatie van hoge bebouwingsdichtheid en een groene omgeving, maar ook door het unieke proces waarin de gemeente, de ontwikkelaar met diens architect en het Gelders Genootschap samenwerkten. Het resultaat? Een toekomstbestendige woonwijk met een eigen karakter, met een woontoren als herkenningspunt voor Druten.

Druten heeft een rijke historie als hoofddorp van het Land van Maas en Waal. Zoals bij veel dorpen in het rivierenland, stond de oude bebouwing op de langgerekte oeverwallen. De gebieden daartussen werden pas na de Tweede Wereldoorlog ingevuld met moderne woonbuurten, zoals Druten-West. Tussen het dorpshart en cultureel centrum De Bogerd ontstond een groot leeg terrein na de sloop van een school en oudere woningen. Dit bood een kans om het gebied opnieuw in te richten met oog voor de toekomst.

De gemeente stelde in 2020 een ambitieuze nota van uitgangspunten op. Hierin stond niet alleen woningbouwplannen centraal, maar kwamen ook bredere vraagstukken aan bod zoals bereikbaarheid, openbaar groen en parkeervoorzieningen. Om de ruimtelijke kwaliteit te waarborgen, werd Gelders Genootschap ingeschakeld om een notitie te maken met uitgangspunten voor de ruimtelijke kwaliteit.

Projectleider Menno Flier van Druten: “De hoofdambitie is om echt nieuwe kwaliteiten toe te voegen aan het hart van Druten. Dus niet meer van hetzelfde. We zijn op zoek naar woon- en leefmilieus, die nog niet aanwezig zijn in Druten, die uniek zijn in het Land van Maas en Waal en waaraan behoefte bestaat bij de inwoners van Druten.”

Samen ontwerpen: een uniek proces

Om de kwaliteit te bewaken, werd op initiatief van het Gelders Genootschap een Ruimtelijk Kwaliteitsteam (RKT) opgericht. Dit team bestond uit een stedenbouwkundige, een landschapsarchitect, de dorpsbouwmeester, drie raadsleden en de wethouder Ruimte & Wonen, onder leiding van een onafhankelijke voorzitter. In deze unieke samenstelling zorgden de raadsleden en de wethouder ervoor dat de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders werden meegenomen in het ontwerpproces, zodat beide bestuursorganen aan het einde van dat proces alleen maar bij het spreekwoordelijke kruisje hoefden te tekenen.

In plaats van een kant-en-klaar stedenbouwkundig plan te presenteren, koos de gemeente bewust voor een open en flexibel ontwerpproces. Dit betekende dat ontwikkelaar Van de Klok ruimte kreeg om samen met ontwerpers en adviseurs tot een integraal plan te komen. Door deze samenwerking ontstond een breed draagvlak voor het plan. Dit proces voorkwam dat er aan het einde van de rit grote obstakels zouden ontstaan die het plan konden tegenhouden.

“Je investeert met z’n allen veel tijd en energie aan de voorkant en dat komt er aan de achterkant uit”, constateert Menno Flier. “Samen werken en blijven praten helpt. Alleen ga je sneller, samen kom je verder.”

Ontwikkelaar ook blij met de aanpak

Marcel Horvers gedelegeerd ontwikkelaar namens Van de Klok: “Deze aanpak was uniek. Natuurlijk werken we vaker in en met kwaliteitsteams, maar deelname van de wethouder en raadsleden had ik nog nooit meegemaakt. Dat is goed bevallen, vooral omdat je nu heel rechtstreeks reacties krijgt op de planvorming.”

Doordat de bestuurder en raadsleden vanaf de start betrokken waren, is de kans op breder draagvlak in college en raad ook groter, denkt de ontwikkelaar. “Zo kun je gebiedsontwikkeling versnellen.”

Iedereen zat met een positieve, constructieve houding aan tafel, merkte Marcel Hovers. “Dat maakte ook dat we zaken waar we tegenaan liepen heel open konden bespreken.” Tegelijkertijd werden discussies niet uit de weg gegaan. “Zonder wrijving geen glans”, vindt de ontwikkelaar.

“Vanuit verschillende perspectieven kijken, maakt een plan alleen maar beter. In dit geval was het fijn te merken dat ook de haalbaarheid van het plan serieus werd meegewogen door iedereen die aan tafel zat. Voor ons is dat natuurlijk óók belangrijk. We willen kwaliteit leveren, maar een plan moet ook betaalbaar zijn. Dat begrip was er absoluut.”

Door de goede samenwerking wist Van de Klok Gelders Genootschap zelfs na goedkeuring van het plan te vinden voor advies. “Wij vonden zelf het gevelontwerp te saai, we zochten naar meer allure. Met instemming van Gelders Genootschap is het uiteindelijk gelukt om de gevels  meer ‘sjeu’ te geven, door meer patronen en verbanden toe te voegen. Zo is de gevelcompositie verbeterd, daar zijn we blij mee.”

De balans tussen verdichting en groen

Een van de grootste uitdagingen was het combineren van een hoge bebouwingsdichtheid (circa 80 woningen per hectare) met een groene, prettige leefomgeving. De oplossing? Deels de hoogte in te gaan langs de Van Heemstraweg en grondgebonden laagbouw rondom een groen binnengebied, dat aansluit op het centrum van Druten.

De nieuwe parkeergarage bij De Bogerd maakt het mogelijk om de straten autoluw te houden. Voor de Raadhuisstraat is een groene herinrichting gepland, die moet zorgen voor een aantrekkelijke groene entree naar het centrum. Dit wordt gerealiseerd door het verkeersconcept GOW-30 toe te passen, waarbij de maximumsnelheid wordt verlaagd naar 30 km/u om een veiligere en prettigere omgeving te creëren.

Op het maaiveld is veel ruimte gemaakt voor openbaar groen dat bijdraagt aan een nieuwe woonkwaliteit in Druten. Een autovrije ‘groene loper’ door de nieuwe buurt leidt naar een nieuw dorpspark. Dit wordt bereikt door de realisatie van twee appartementengebouwen van zes en tien bouwlagen langs de Van Heemstraweg, waarbij het gebouw van tien bouwlagen een ondergrondse parkeervoorziening krijgt.

De woontoren als herkenningspunt

Een veelbesproken element in het plan is de woontoren van tien bouwlagen. In eerste instantie rees de vraag of hoogbouw wel paste in Druten. Uit de analyses bleek echter dat contrasten juist kenmerkend zijn voor het dorp: Druten heeft al eerder hoogbouw gekend, zoals de voormalige verpleegstersflat Boldershof met twaalf bouwlagen. Langs de Van Heemstraweg staan al enkele grotere gebouwen, waardoor een woontoren hier goed op zijn plek is. Bovendien zorgt de toren voor een duidelijke entree van het dorpshart en geeft het Druten een nieuw herkenningspunt.

Lessen uit het proces

Dankzij de open dialoog tussen alle betrokken partijen is in korte tijd een realistisch en kwalitatief hoogwaardig plan ontstaan. De samenwerking tussen ontwikkelaars, ontwerpers en de gemeente zorgde voor begrip voor elkaars eisen en wensen, wat ontwerpers de ruimte bood om met creatieve oplossingen te komen.

Flier: “Vanaf het begin hebben we samen opgetrokken en ons gecommitteerd aan het project. Dit heeft ervoor gezorgd dat we extra stappen konden zetten om het plan nog beter te maken. Er gebeurde echt wat met al het werk en daar mogen we met z’n allen trots op zijn.”

De investering in tijd en energie aan de voorkant bleek van grote waarde. Omdat er in de visievorming al veel aandacht was voor de uitwerking van het plan, verliep de advisering door de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit over de ingediende aanvragen om omgevingsvergunningen namelijk vlekkeloos.

Binnen vijf jaar na de start van het planproces worden de eerste woningen al opgeleverd. Dit project laat zien dat een zorgvuldige aanpak en samenwerking kunnen leiden tot een woonwijk die niet alleen voldoet aan de vraag naar nieuwe woningen, maar ook bijdraagt aan een aantrekkelijke en leefbare dorpsomgeving.