Leren van het verleden als deel van de oplossing.

Het Noord-Limburgse Well werd in 1933 en 1995 zwaar getroffen door hoogwater. Vervolgens werden in rap tempo dijken aangelegd, maar die blijken niet sterk genoeg om Well ook in de toekomst te beschermen tegen hoogwater. De laatste jaren zijn plannen gemaakt om de waterveiligheid te verbeteren. Daarbij moest onder meer rekening worden gehouden met erfgoed, zoals de rijksmonumentale begraafplaats en kasteel Well. De erfgoedadviseurs van Gelders Genootschap en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed adviseerden Waterschap Limburg om niet alleen te kijken hoe het erfgoed beschermd kan worden, maar ook hoe we kunnen leren van het verleden voor de huidige opgaven.

Leren van het verleden kan een deel van de oplossing zijn: hoe hebben deze historische ensembles en systemen door de tijd heen gefunctioneerd, welke wijzigingen zijn aangebracht die de overstromingencapaciteit van het landschap hebben verbeterd of verslechterd, hoe kunnen we onze toekomstige landschappen ontwerpen om deze uitdagingen het hoofd te bieden door middel van integrale oplossingen voor erfgoed, natuur en samenleving? Een puur technologische benadering van wateruitdagingen is zelden voldoende. We moeten het leervermogen van vroegere gemeenschappen omarmen voor hedendaagse ruimtelijke en maatschappelijke opgaven rondom water(veiligheid).

Bij kasteel Well bleek onder meer dat herstel van de oude Maasarm ten noorden van het kasteelterrein zal helpen bij het afvoeren van overtollig water. Deze ‘Groene Rivier’ is slechts een van de lessen uit het verleden. In 2024 is door een integraal team van waterschappers, landschapsarchitecten, archeologen, erfgoedadviseurs, ruimtelijke planners en bewoners hard gewerkt aan een Ruimtelijk Kwaliteitskader. Hierbij is veel aandacht voor de historische waarden en zijn ontwerpen geschetst die de waterveiligheid sterk vergroten en de kwaliteit van de leefomgeving en erfgoedwaarden versterken. De werkzaamheden zullen helaas ook leiden tot weghalen van bomen, omdat ze op de plek staan waar een waterkerende wal moet komen, of omdat de bomen niet bestand zijn tegen de veranderende waterhuishouding. Ter compensatie zullen historische boomgaarden worden aangelegd en komen in het kasteelpark nieuwe parkbomen, klimaatproof en passend binnen de historische aanleg.