Oorlog in Arcadië
Het landelijke onderzoek Oorlog in Arcadië, gericht op Nederlandse kastelen en landgoederen in de Tweede Wereldoorlog, is een samenwerking tussen het Gelders Genootschap en de Nederlandse Kastelenstichting. De afgelopen drieënhalf jaar hebben we onderzoek gedaan naar Nederlandse kastelen en landgoederen in de periode 1940-1945, waarin de oorlog Arcadië bereikte. In het onderzoek naar Nederlandse landgoederen is deze periode vaak onderbelicht gebleven. Ons doel is om deze vergeten verhalen tot leven te brengen en waardevolle historische kennis te delen met een breed publiek. We hebben zowel onderzoek gedaan naar de gebeurtenissen tijdens de oorlog als naar het erfgoed uit deze periode (hoe gaan we er nu mee om?).
Arcadië, paradijs op aarde. Zo werden Nederlandse kastelen en landgoederen vanaf de zeventiende eeuw vaak gezien. In de aanloop naar en tijdens de Tweede Wereldoorlog vorderden Nederlandse, Duitse en Geallieerde legers een groot aantal kastelen en landhuizen met hun bijbehorende boerderijen en gronden. Eigenaren werden geconfronteerd met gevaarlijke situaties en stonden vaak voor onmogelijke keuzes die nog decennialang invloed zouden hebben. Meer dan 90 Nederlandse landgoederen werden tijdens de mobilisatie door het Nederlandse leger gebruikt en maar liefst 400 werden gevorderd door de Duitse bezetter voor uiteenlopende functies. Ongeveer 105 kastelen en landhuizen raakten compleet verwoest door oorlogsgeweld en honderden werden licht tot zwaar beschadigd.
We hebben ontelbare archieven, kranten en beeldbanken doorgespit, (nazaten van) ooggetuigen gesproken en veldwerk gedaan op plekken waar de oorlog bijna nog voelbaar is in het landschap. Net zo belangrijk was de dialoog met huidige eigenaren, onderzoekers, beheerders en overheden tijdens de Oorlog in Arcadië-excursies en netwerkbijeenkomsten. Samen hebben we ervoor willen zorgen dat de rijke historie van deze bijzondere plekken niet verloren gaat.
Op 3 juli 2024 presenteren we in de concertzaal te Oosterbeek de onderzoeksresultaten, die verwerkt zijn in twee publicaties: een handreiking over de omgang met WOII-erfgoed op buitenverblijven en een omvangrijk publieksboek over de geschiedenis, uitgegeven door WBooks.
